Tydzień z prawem (53)

Zachowek jest instytucją chroniącą prawa najbliższej rodziny w przypadku, gdy spadkodawca korzystając ze swojego uprawnienia jakim jest swoboda testowania rozporządzi swoim majątkiem w taki sposób, że pominie rodzinę. Ochrona praw najbliższej rodziny zmarłego należy bowiem do podstawowych założeń prawa spadkowego. Określając prawo do zachowku należy odwołać się do przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego oraz do treści art. 991 kc, w którym określony jest krąg osób uprawnionych do zachowku. Jak wynika z treści tego artykułu zstępnym, a więc dzieciom, wnukom, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się połowa wartości udziału spadkowego, a w przypadku, gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego. Odwołując się do przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego należy zauważyć, iż w przypadku braku zstępnych spadkodawcy powołani do spadku z ustawy są jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Odnosząc się do przedstawionego stanu faktycznego to tylko pani teściowa, jako matka spadkodawcy ma prawo żądać zachowku. Nie ma natomiast takiego uprawnienia siostra męża, która nie należy do kręgu osób wymienionych w cytowanym wyżej art. 991 kc. Należy także pamiętać, że w systemie prawa polskiego instytucja zachowku została ukształtowana jako wierzytelność, tj. roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej. Jest to prawo o charakterze względnym. Nie ma pani żadnego obowiązku wypłacać pieniędzy rodzinie męża, tylko od osoby uprawnionej, w tym przypadku teściowej, będzie zależało czy wystąpi do sądu z pozwem o zachowek. Odnosząc się do kwestii braku zainteresowania stanem zdrowia męża należy zauważyć, iż co prawda można próbować doszukać się w zachowaniu najbliższej rodziny męża niedopełniania względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych, nie ma to jednak żadnego znaczenia, gdyż tylko spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, a więc ich wydziedziczyć. Warto pamiętać też, że zgodnie z art. 1007 § 1 k.c. roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu.

Tydzień z prawem (53)

Testament to nie wszystko